Słowo utopenec w dosłownym tłumaczeniu z języka czeskiego oznacza topielca. Nazwa wywodzi się z przełomu XIX i XX wieku i wiąże się z legendą o czeskim młynarzu i karczmarzu Szamanku. Mężczyzna wymyślił ten sposób przechowywania kiełbasy w octowej zalewie, aby przedłużyć ich świeżość bez użycia lodówki. Gdy młynarz zginął tragicznie przy naprawie koła wodnego, bywalcy jego gospody nazwali marynowane serdelki topielcami na pamiątkę jego losu.
DLA CIEBIEFocaccia z łososiem i burratą - włoskie danie jak z restauracji
W czeskiej kulturze barowej słoik z utopencami to element obowiązkowy. Stoi bezpośrednio na ladzie w temperaturze pokojowej i dojrzewa tygodniami. Kwas octowy miękczy mięso, a obecny w wędlinie tłuszcz sprawia, że potrawa staje się aksamitna i doskonale komponuje się z goryczką chmielu.
Dlaczego zwykła parówka się nie nadaje?
Podstawą udanych utopenców jest właściwy wybór surowca. W Polsce najczęstszym błędem jest sięganie po przypadkową wędlinę, taką jak tanie parówki, kiełbasa zwyczajna czy surowa biała. Pod wpływem octu słabej jakości mięso chłonie wodę jak gąbka, pęcznieje i zmienia się w nieapetyczną papkę.
Oryginalne czeskie špekáčky to wzorzec nie do podrobienia. To grube serdelki z mieszanki mięsa wieprzowego i wołowego z wyraźnie widocznymi, dużymi kostkami słoniny. To właśnie te drobinki tłuszczu zatrzymują kwas i sprawiają, że po dwóch tygodniach leżakowania w słoiku kiełbasa pozostaje zwarta i soczysta.
Jeśli nie masz dostępu do oryginalnych czeskich szpekaczków, świetnie sprawdzą się grube, mięsiste serdelki wieprzowe w naturalnym jelicie. Naturalna osłonka jest kluczowa, ponieważ pod wpływem octu nie pęka i utrzymuje kształt wędliny. Dobrą alternatywą jest również tradycyjna kiełbasa śląska parzona, która ma odpowiednią ilość tłuszczu, choć nadaje zalewie nieco bardziej wędzony aromat.
Klasyczne czeskie utopence w słoiku
Składniki na zalewę i słoik:
- 1 kg czeskich szpekaczków lub grubych serdelków wieprzowych,
- 1 kg białej cebuli,
- 500 ml wody,
- 300 ml octu spirytusowego 10 proc.,
- 1 łyżka soli,
- 1 łyżka cukru,
- 1 łyżka oleju,
- 10 ziaren ziela angielskiego,
- 15 ziaren czarnego pieprzu,
- 4 liście laurowe,
- 2 ostre papryczki chili (opcjonalnie).
Sposób przygotowania:
- W garnku zagotuj wodę z octem, solą, cukrem, zielem angielskim, czarnym pieprzem i liśćmi laurowymi, a następnie odstaw zalewę do całkowitego ostygnięcia.
- Obierz cebulę i pokrój ją w cienkie piórka lub krążki.
- Serdelki obierz ze skóry (jeśli używasz sztucznej osłonki) i ponacinaj wzdłuż na głębokość około dwóch trzecich grubości.
- W nacięcie każdego serdelka wciśnij obficie pokrojoną cebulę oraz opcjonalnie plasterek ostrej papryczki chili.
- Na dnie wyparzonego, dużego słoja ułóż warstwę pozostałej cebuli, a następnie układaj ciasno pionowo lub poziomo nadziewane serdelki, przekładając je resztą cebuli.
- Zalej całą zawartość słoja zimną, odcedzoną lub wraz z przyprawami zalewą octową tak, aby wszystkie składniki były całkowicie przykryte płynem.
- Wlej na wierzch łyżkę oleju, który stworzy ochronną warstwę, po czym zakręć szczelnie słoik.
- Odstaw słoik w chłodne i ciemne miejsce na minimum dziesięć do czterech dni, aby kiełbasa i cebula idealnie przeszły smakiem zalewy.
