To niedoceniany skarb łąk i lasów. Oto jak korzystać z niego w kuchni

Kwiaty bzu czarnego (łac. Sambucus nigra) zbiera się wiosną, zwykle w drugiej połowie maja i w czerwcu. Początek kwitnienia zależy także od przebiegu pogody i regionu Polski. Kwiatostany zbiera się, gdy większość kwiatów w baldachogronach jest już rozwinięta. Najlepiej robić to z rana, gdy opadnie rosa, a kwiaty są suche. Z kolei zbiór owoców przypada na późne lato. Zwykle jest to przełom sierpnia i września. Owoce bzu czarnego zbiera się, gdy są w pełni dojrzałe.

Kwiaty bzu czarnego są jednym z najsmaczniejszych, najbardziej aromatycznych dodatków do lemoniady. Wykorzystuje się pojedyncze kwiaty. Do produkcji 2-3 l lemoniady potrzeba przynajmniej kilkunastu kwiatostanów (baldachogron). Kwiaty zalewa się wrzątkiem (co rozkłada szkodliwy związek – sambunigrynę).

Następnie dodaje się sok z jednej cytryny oraz jedną obraną cytrynę pokrojoną w plasterki. Można pozostawić trochę wyparzonej skórki (nie za dużo, gdyż może spowodować gorzknienie napoju). Kolejno do roztworu dodaje się ok. 1/2 szklanki miodu bądź syropu klonowego. Całość należy dokładnie wymieszać i przelać do butelek. Po wystygnięciu lemoniadę przechowuje się w lodówce. Butelki zaleca się pozostawić lekko niedokręcone (z powodu "burzliwej" fermentacji). Napój można także gazować CO2 w saturatorze.

Oprócz tego kwiaty bzu czarnego dodaje się do ciasta gofrowego oraz naleśnikowego. W pierwszym przypadku najlepiej dodawać pojedyncze kwiaty, w drugim można zapiekać nawet całe kwiatostany.

Owoce bzu czarnego najczęściej są wykorzystywane do przyrządzania smacznych i zdrowych nalewek. 1 kg dojrzałych owoców zalewa się 1 l spirytusu, 0,5 l wódki i 0,2 l wody. Roztwór należy pozostawić na tydzień, najlepiej codziennie wstrząsając. Następnie sporządza się syrop cukrowy (szklankę cukru należy rozpuścić w 0,5 l wody), który wlewa się do alkoholu i dokładnie miesza. Nalewkę przelewa się do butelek i przechowuje przez 3-4 miesiące. Przed spożyciem warto przecedzić ją przez gazę.

Dodatkowo owoce bzu czarnego są wykorzystywane do przygotowywania kisielów, galaretek i soków. Dawniej były powszechnie używane do produkcji wina. Jednakże warto pamiętać, że owoce niepoddane obróbce termicznej podczas fermentacji wydzielają związki szkodliwe dla człowieka. Prawdopodobnie m.in. z tego powodu wino z bzu czarnego było potocznie nazywane "śpiochem".

W tradycyjnej kuchni polskiej szczególnie ceniony był sok z bzu oraz nalewka, którą nazywano "Hyćka". Korzystano z tych przetworów dla walorów smakowych, lecz także poprawy zdrowia (m.in. zwiększenia odporności). Takie zastosowania są popularne do dziś.

W Wielkiej Brytanii bez czarny jest głównym składnikiem elderberry wine. Generalnie w kuchniach europejskich, np. bałkańskiej dominują przetwory z bzu czarnego. Najbardziej nietypowe zastosowanie wymyślili Włosi – dodają owoce bzu czarnego do sałatek. Stosuje się suszone owoce, które zostały wcześniej poddane obróbce termicznej. To jednocześnie smaczny i wartościowy dodatek do herbaty.

Bez czarny jest znany jako roślina lecznicza, z której warto korzystać dla poprawy zdrowia. Jednakże niezależnie od tego poszczególne dania czy przetwory z kwiatów i owoców mogą być ucztą dla podniebienia.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.