Robiono go na Litwie już w XVII wieku. Przypomina ser, ale nie ma w nim ani kropli mleka

Ten niepozorny specjał wywodzi się z Litwy, a jego historia sięga XVII wieku. Choć nazywany jest serem, w rzeczywistości bliżej mu do deseru niż do jakiegokolwiek produktu mlecznego. Nie zawiera ani kropli mleka, za to bazuje na owocach i naturalnych procesach zagęszczania.

Dawniej był ceniony nie tylko za smak, ale też za trwałość – odpowiednio przygotowany mógł leżakować miesiącami. Dziś ser jabłkowy wraca jako ciekawostka kulinarna, która świetnie smakuje z kawą, herbatą albo jako zamiennik klasycznych słodkości.

Tradycyjny oszukany ser przygotowywano w sposób znacznie bardziej czasochłonny niż obecnie. Pokrojone jabłka zasypywano cukrem lub zalewano miodem i odstawiano na kilkanaście godzin, aby puściły sok. Następnie płyn odlewano i gotowano osobno, aż mocno się zredukował. Dopiero wtedy ponownie łączono go z owocami.

Całość gotowano na bardzo małym ogniu nawet kilka godzin, aż masa stała się niemal sucha i zaczęła wyraźnie odchodzić od ścianek garnka. Gorącą masę zawijano w płótno, gazę lub lniane woreczki, formowano w bochenki i prasowano pod ciężarem. Na koniec ser jabłkowy wieszano w ciepłym, suchym miejscu, gdzie powoli dosychał przez kilka dni. Dzięki temu uzyskiwał zwartą, twardą strukturę i mógł być przechowywany bardzo długo.

Składniki:

• 2 kg jabłek,
• 100 g cukru,
• sok z 1 cytryny,
• opcjonalnie orzechy.

Sposób przygotowania:

1. Umyj, obierz i pokrój jajka na małe kawałki.
2. Wyciśnij sok z cytryny. Jabłka duś w garnku z grubym dnem na małym ogniu, aż całkowicie się rozpadną.
3. Następnie zblenduj je lub przetrzyj przez sito, aby masa była idealnie gładka.
4. Gotuj ją dalej na bardzo małym ogniu, często mieszając.
5. Jak zobaczysz, że masa staje się bardzo gęsta, niemal ciągnąca oraz zacznie odchodzić od dna garnka, to znak, że jest już gotowa.
6. Dodaj cukier, sok z cytryny i ewentualne dodatki, na przykład orzechy.
7. Gorącą masę przełóż do foremki wyłożonej papierem do pieczenia.
8. Susz w piekarniku z termoobiegiem w temperaturze 80°C przez 3-4 godziny, aż masa będzie zwarta i sucha w dotyku.
9. Po wystudzeniu przechowuj w chłodnym miejscu.

Kluczowe znaczenie ma zawartość pektyn, czyli naturalnych substancji żelujących. Najlepiej sprawdzają się jabłka takie jak antonówki czy szare renety, bo mają dużo pektyn i przyjemny, lekko kwaskowy smak, który równoważy słodycz cukru lub miodu.

Jeśli chcesz poeksperymentować, możesz zastąpić jabłka innymi owocami bogatymi w pektyny. Dobrze sprawdzą się śliwki, gruszki oraz cytrusy, takie jak pomarańcze, cytryny czy grejpfruty. Nic nie stoi też na przeszkodzie, by łączyć różne owoce w jednym deserze.

Ser jabłkowy świetnie sprawdza się jako samodzielna przekąska, ale to nie jedyne zastosowanie. Można potraktować go jako alternatywę dla dżemów i konfitur, podawać z pieczywem albo kroić w kostkę i dodawać do owsianki. Sprawdza się również jako słodki dodatek do deserów, zwłaszcza tam, gdzie liczy się zwarta konsystencja i intensywny owocowy smak.